Ortadoğu’da sabah saatlerinde başlayan ve kısa sürede bölgesel bir krize dönüşen askeri gerilimde yeni bir eşik aşıldı. İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan, ABD’nin de dahil olduğunu açıkladığı operasyonların ardından Tahran yönetimi misilleme adımları attı. İran, ABD’nin bölgedeki üslerini hedef alırken, son olarak dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı tüm gemi trafiğine kapattığını duyurdu. Bu karar, yalnızca askeri dengeleri değil, küresel enerji arzını ve finans piyasalarını da doğrudan etkileyecek nitelikte görülüyor.
İSRAİL VE ABD’DEN İRAN’A BÜYÜK ÇAPLI SALDIRI
İsrail Savunma Bakanlığı, İran’a yönelik saldırının “önleyici” nitelikte olduğunu açıklarken, ABD Başkanı Donald Trump da operasyonlara destek verdiklerini duyurdu. ABD ve İsrail tarafından yapılan açıklamalarda saldırıların büyük çaplı olduğu vurgulandı. Hedefte ise İran’ın üst düzey askeri ve siyasi isimlerinin bulunduğu belirtildi.
Saldırılarda İran dini lideri Ali Hamaney’in konutunun da hedef alındığı ve ağır hasar aldığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hamaney ile Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın durumuna ilişkin olarak, “Bildiğim kadarıyla hayattalar” açıklamasında bulundu. Bölgeden gelen ilk bilgiler, operasyonların belirli noktalara yoğunlaştığını ancak etkisinin ülke genelinde hissedildiğini gösteriyor. Bu gelişme, İran-İsrail hattındaki gerilimi doğrudan sıcak çatışma seviyesine taşıdı.
İRAN’DAN MİSİLLEME: ABD ÜSLERİ HEDEFTE
Tahran yönetimi saldırılara yanıt vermekte gecikmedi. İran’ın misilleme operasyonlarında Bahreyn, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD üslerinin hedef alındığı açıklandı. İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü, yaptığı açıklamada, “ABD ve İsrail’e yardım eden herhangi bir üs İran tarafından hedef alınacaktır” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, çatışmanın yalnızca iki ülke arasında sınırlı kalmayabileceği yönündeki endişeleri artırdı. Körfez ülkelerindeki askeri hareketlilik dikkat çekerken, bölgedeki hava savunma sistemlerinin devreye alındığı bildiriliyor. Uzmanlar, karşılıklı saldırıların sürmesi halinde Ortadoğu’da daha geniş çaplı bir askeri tabloyla karşı karşıya kalınabileceğine işaret ediyor. Diplomatik kanallarda ise henüz somut bir ateşkes ya da arabuluculuk girişimi açıklanmış değil.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPATILMASI KÜRESEL PİYASALARI SARSTI
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tüm gemi geçişlerine kapattığını duyurması, krizin ekonomik boyutunu derinleştirdi. Hürmüz Boğazı; Suudi Arabistan, İran, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez’in en büyük petrol üreticilerini Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan, dünyanın en hayati petrol ihracat güzergâhı olarak biliniyor. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümü bu dar su yolundan sağlanıyor.
Boğazın kapanması, enerji arz güvenliği açısından kritik bir risk olarak değerlendiriliyor. Petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanırken, uluslararası piyasalarda belirsizlik artmış durumda. Enerji uzmanları, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının küresel enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor. Gözler şimdi hem sahadaki askeri gelişmelere hem de taraflardan gelecek yeni diplomatik açıklamalara çevrilmiş durumda.
