Orta Doğu’da son günlerde artan jeopolitik gerilim küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler ve petrol tankerlerinin geçişinde yaşanan aksaklıklar, Brent petrol fiyatlarının kısa sürede yükselmesine yol açtı. Petrol fiyatlarındaki bu hızlı artış Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını da yeniden gündeme taşıdı. Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme ile yıllar sonra yeniden devreye alınan eşel mobil sistemi, zamların büyük kısmını vergiden karşılamayı hedeflese de akaryakıta çifte zam kaçınılmaz oldu. Benzin ve motorin fiyatlarına yapılan artışın bir bölümü doğrudan pompaya yansırken, kalan kısmı ÖTV üzerinden dengelendi. Yeni akaryakıt fiyatlarının gece yarısından itibaren geçerli olacağı bildirildi.
Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş akaryakıta zam olarak döndü
Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Son günlerde ABD, İsrail ve İran arasında artan gerilim özellikle petrol taşımacılığının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda belirsizlik yarattı. Petrol tankerlerinin geçişinde yaşanan aksaklıklar ise piyasalarda arz endişesini artırdı.
Bu gelişmelerin ardından Brent petrol fiyatları kısa sürede yaklaşık yüzde 15 oranında yükseldi. Brent petrol fiyatlarındaki bu artış, Türkiye’de benzin ve motorin fiyatlarına zam olarak yansıdı. Uzmanlara göre küresel petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş, ithalata bağımlı ülkelerde akaryakıt fiyatlarının daha hızlı değişmesine neden oluyor.
Türkiye’de akaryakıt fiyatları belirlenirken Brent petrol fiyatı, döviz kuru ve vergi düzenlemeleri temel belirleyici unsurlar arasında yer alıyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki ani yükselişler doğrudan akaryakıt zamlarını beraberinde getirebiliyor. Son yapılan düzenleme de bu zincirin yeni halkası oldu.
Eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı
Akaryakıt fiyatlarındaki artışı sınırlamak amacıyla Türkiye’de daha önce de uygulanan eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı. Gece yarısı Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme ile yürürlüğe giren sistem, akaryakıt fiyatlarındaki artışın büyük bölümünün Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanmasını öngörüyor.
Eşel mobil sisteminin temel amacı, petrol fiyatlarındaki artışın doğrudan pompaya yansımasını sınırlamak. Bu kapsamda benzin, motorin ve LPG grubuna yapılan zamların yaklaşık yüzde 75’inin ÖTV’den karşılanacağı, kalan yüzde 25’lik kısmın ise tüketici fiyatlarına yansıyacağı belirtiliyor.
Yetkililer, bu sistem sayesinde akaryakıt fiyatlarında yaşanabilecek daha sert artışların önüne geçilmesinin hedeflendiğini ifade ediyor. Ancak petrol fiyatlarındaki yükselişin devam etmesi halinde akaryakıt fiyatlarında yeni artışların gündeme gelebileceği de konuşuluyor.
Benzin ve motorin fiyatlarına yapılan zam netleşti
Yeni düzenleme sonrası akaryakıt fiyatlarına yapılacak zam oranları da netleşmiş oldu. Açıklanan verilere göre motorin fiyatlarına toplamda 12,44 TL’lik bir artış hesaplandı. Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle bu artışın tamamı pompaya yansımadı.
Motorinde belirlenen toplam zammın yalnızca 3,11 TL’lik kısmı doğrudan pompa fiyatına yansıyacak. Geri kalan büyük bölüm ise ÖTV üzerinden karşılanacak. Benzin fiyatlarında ise toplam zam 3,68 TL olarak hesaplanırken, bunun yaklaşık 92 kuruşluk kısmı tüketiciye yansıtıldı.
Bu düzenlemeyle birlikte akaryakıt fiyatlarındaki artışın sınırlı tutulması hedeflense de sürücüler pompada yine zamlı fiyatlarla karşılaşacak. Fiyat değişikliklerinin gece yarısından itibaren Türkiye genelinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
LPG fiyatlarına da zam beklentisi
Benzin ve motorin fiyatlarına yapılan zamların ardından LPG otogaz fiyatları da gündeme geldi. Enerji piyasası kaynaklarına göre LPG fiyatlarına da artış yapılması bekleniyor.
Sektör temsilcilerinin verdiği bilgilere göre LPG otogaz fiyatlarına yaklaşık 0,62 TL seviyesinde bir zam yapılması öngörülüyor. Bu artışın da yine gece yarısından itibaren pompaya yansıması bekleniyor.
Uzmanlar, küresel enerji piyasalarında yaşanan belirsizliklerin devam etmesi halinde akaryakıt fiyatlarında dalgalanmanın sürebileceğini belirtiyor. Özellikle Brent petrol fiyatlarının seyri ve döviz kurundaki hareketlilik, önümüzdeki günlerde benzin, motorin ve LPG fiyatlarının yönünü belirleyen en önemli faktörler arasında yer alacak.
